Terapia hiperbaryczna (HBOT) przeniosła się ze szpitalnych oddziałów leczenia ran do klinik wellness, ośrodków medycyny estetycznej (med-spa) oraz programów długowieczności. Metoda ta, niegdyś zarezerwowana dla przypadków choroby dekompresyjnej i owrzodzeń stopy cukrzycowej, jest obecnie coraz częściej stosowana wspomagająco w celu poprawy kondycji skóry, leczenia blizn i regeneracji estetycznej. Osoby rozważające poddanie się tej terapii stają przed prostym pytaniem: czy dostępne dowody uzasadniają poświęcony czas, koszty i zaangażowanie – a także przy jakim ciśnieniu zabieg powinien być przeprowadzany?
Wpływ HBOT na skórę na poziomie komórkowym
Podstawowa zasada jest prosta. Przy normalnym ciśnieniu atmosferycznym (1 ATA) tlen jest transportowany niemal wyłącznie przez hemoglobinę. Oddychanie 100% tlenem na poziomie morza w niewielkim stopniu zwiększa ilość tlenu obecnego już we krwi. Jednak w warunkach podwyższonego ciśnienia tlen rozpuszcza się bezpośrednio w osoczu krwi w ilościach, których transport hemoglobinowy nie jest w stanie zapewnić. Tak rozpuszczony tlen dociera do tkanek niezależnie od transportu przez krwinki czerwone, przenikając do obszarów niedokrwionych i objętych stanem zapalnym, słabo zaopatrywanych przez układ krążenia w normalnych warunkach-14.
W przypadku skóry kluczowe znaczenie mają trzy następstwa tego procesu.
Synteza kolagenu. Proliferacja fibroblastów i odkładanie macierzy kolagenowej zależą od enzymów hydroksylujących wymagających tlenu – hydroksylazy prolinowej i lizylowej. Bez odpowiedniej ilości tlenu produkcja kolagenu zostaje zahamowana. Podwyższone stężenie tlenu w osoczu przyspiesza te reakcje enzymatyczne, zwiększając wytrzymałość mechaniczną gojących się ran i poprawiając integralność strukturalną starzejącej się skóry-14.
Angiogeneza. Hiperoksja zwiększa ekspresję czynnika wzrostu śródbłonka naczyń (VEGF), inicjując tworzenie nowych sieci naczyń włosowatych w obrębie gojącej się tkanki-14. Firma Geram Health, producent komór hiperbarycznych, jasno podsumowuje ten mechanizm: HBOT sprzyja powstawaniu nowego kolagenu i nowych komórek skóry poprzez stymulację wzrostu nowych naczyń krwionośnych oraz pobudzanie komórek do wytwarzania substancji takich jak VEGF, które przyciągają i aktywują komórki śródbłonka niezbędne do procesu gojenia-31.
Usuwanie starzejących się komórek. Prospektywne badanie kliniczne opublikowane w 2021 roku dostarczyło pierwszych dowodów na to, że HBOT może modulować patofizjologię starzenia się skóry u ludzi. Po zakończeniu trzymiesięcznego protokołu badania, analizy biopsji skóry uczestników (średni wiek 68,1 lat) wykazały istotny wzrost gęstości kolagenu (p<0,001, wielkość efektu 1,10), istotne wydłużenie włókien sprężystych (p<0,0001, wielkość efektu 2,71), istotny wzrost liczby naczyń krwionośnych (p=0,02, wielkość efektu 1,00) oraz istotne zmniejszenie liczby starzejących się komórek w tkance (p=0,03, wielkość efektu 0,84)-44. Wykazanymi mechanizmami były angiogeneza oraz usuwanie starzejących się komórek – dwa z uznanych wyznaczników starzenia biologicznego-44.
1,5 ATA: Ciśnienie sprzyjające regeneracji skóry
Przy ciśnieniu 1,5 atmosfery bezwzględnej (ATA) wartość ciśnienia jest o 50% wyższa niż na poziomie morza. Zgodnie z prawem Henry’ego rozpuszczalność gazów w cieczach wzrasta proporcjonalnie, co prowadzi do przesycenia osocza rozpuszczonym tlenem i umożliwia jego dyfuzję do tkanek niedokrwionych lub uszkodzonych na odległość nawet czterokrotnie większą niż w warunkach normalnych-14.
Ten poziom ciśnienia jest najczęściej stosowany w procesie rekonwalescencji pooperacyjnej i regeneracji tkanek, a nie w protokołach ukierunkowanych na długowieczność. Uzasadnienie biologiczne jest konkretne: w warunkach niedotlenienia (hipoksji) zahamowaniu ulegają proliferacja fibroblastów, synteza kolagenu oraz angiogeneza, a protokoły zakładające ciśnienie 1,5 ATA mają na celu przywrócenie ciśnienia parcjalnego tlenu do poziomu wspierającego te procesy-14. Typowe zastosowanie kliniczne obejmuje sesje trwające od 60 do 90 minut, przeprowadzane codziennie lub pięć dni w tygodniu, w ramach serii liczącej od 20 do 40 zabiegów, w zależności od złożoności zabiegu chirurgicznego-14.
W przypadku skóry ciśnienie 1,5 ATA jest często stosowane profilaktycznie przed zabiegami takimi jak abdominoplastyka. W jednym z badań, przytoczonym w przeglądzie opartym na dowodach naukowych i opublikowanym w czasopiśmie *Journal of Cosmetic Dermatology*, przedoperacyjna terapia hiperbaryczna (HBOT) pozwoliła ograniczyć odsetek powikłań z 32,6% (89 pacjentów) do 8,4% (7 pacjentów), przy wartości p poniżej 0,001-2. Przegląd wykazał również, że po zastosowaniu HBOT nastąpił istotny wzrost długości włókien sprężystych (p≤0,0001) i gęstości włókien kolagenowych (p=0,0001) oraz znaczące zmniejszenie fragmentacji włókien (p=0,012)-2. Są to zmiany strukturalne w architekturze skóry, a nie jedynie subiektywna poprawa jej wyglądu.
Firma Geram Health zaznacza, że jej komory zostały zaprojektowane tak, aby umożliwiać pracę przy ciśnieniach 1,3 ATA, 1,5 ATA oraz 2,0 ATA, co odzwierciedla fakt, że różne cele kliniczne i związane z dobrostanem (wellness) wymagają odmiennych protokołów-. Przy ciśnieniu 1,5 ATA nacisk kładziony jest na regenerację i naprawę tkanek, natomiast przy wyższych wartościach ciśnienia uwaga przesuwa się w stronę szerszego oddziaływania ogólnoustrojowego oraz efektów przeciwstarzeniowych.
2,0 ATA: Ciśnienie sprzyjające długowieczności i promiennemu wyglądowi skóry
Przy ciśnieniu 2,0 atmosfery bezwzględnej (ATA) zawartość tlenu rozpuszczonego w osoczu ulega dalszemu wzrostowi. Ciśnienie to jest powszechnie stosowane w programach HBOT ukierunkowanych na długowieczność; wykorzystuje się w nich zazwyczaj mniejsze komory, przeznaczone dla jednej lub dwóch osób, pracujące dokładnie przy wartości 2,0 ATA-21.
Literatura naukowa dotycząca stosowania ciśnienia 2,0 ATA w kontekście starzenia się skóry i całego organizmu jest bardziej rozbudowana niż w przypadku niższych wartości ciśnienia. Badanie przeprowadzone przez zespół Shaia Efratiego w Sagol Center wykazało wydłużenie telomerów o ponad 20% oraz redukcję liczby starzejących się komórek układu odpornościowego o 10–37% po serii 60 sesji HBOT (każda trwająca 90 minut, z oddychaniem 100% tlenem i okresowymi przerwami), realizowanych w ciągu około 90 dni przy ciśnieniu 2,0 ATA-21. Odnotowano również, że ten sam protokół przynosi wyraźną poprawę kondycji skóry na całym ciele-21.
Specjaliści zajmujący się medycyną długowieczności zazwyczaj uznają cykl 60 sesji za „złoty standard” w terapii przeciwstarzeniowej. Jednakże przeprowadzenie od 20 do 40 sesji (z częstotliwością od trzech do pięciu razy w tygodniu) przy ciśnieniu 2,0 ATA może przynieść częściowe korzyści w sytuacjach, gdy realizacja pełnego cyklu nie jest możliwa-21. W odniesieniu konkretnie do skóry, protokoły zakładające ciśnienie 2,0 ATA wiążą się ze zwiększoną produkcją kolagenu, poprawą elastyczności skóry oraz lepszym dotlenieniem tkanek-. Mechanizm działania jest zgodny z procesami zachodzącymi przy ciśnieniu 1,5 ATA (synteza kolagenu, angiogeneza i usuwanie starzejących się komórek), jednak wyższe ciśnienie wydaje się skuteczniej oddziaływać na ogólnoustrojowe biomarkery starzenia.
HBOT w leczeniu blizn i zmian skórnych o charakterze włókniejącym
Poza wpływem na estetykę skóry, HBOT odgrywa dobrze udokumentowaną rolę w leczeniu blizn. Wykazano, że w przypadku keloidów (bliznowców) zastosowanie HBOT jako terapii wspomagającej zmniejsza odsetek nawrotów po chirurgicznym usunięciu zmiany i radioterapii, co wynika z poprawy utlenowania tkanek oraz łagodzenia stanu zapalnego. Badania nad fibroblastami pochodzącymi z keloidów wykazały, że przewlekła terapia tlenem hiperbarycznym hamuje ich wzrost oraz ogranicza ekspresję przekaźników takich jak insulinopodobny czynnik wzrostu (IGF) i transformujący czynnik wzrostu beta (TGF-β). Sugeruje to, że HBOT może modulować szlaki sygnałowe odpowiedzialne za włóknienie i nadmierne bliznowacenie.
W przypadku twardziny układowej oraz owrzodzeń skóry towarzyszących twardzinie, opisy przypadków i niewielkie serie badań potwierdziły ustąpienie bólu i całkowite wygojenie owrzodzeń po zastosowaniu protokołów HBOT, obejmujących zazwyczaj codzienne sesje w liczbie od 20 do 40. Systematyczny przegląd badań dotyczących stosowania HBOT w leczeniu zgorzelinowego zapalenia skóry (pyoderma gangrenosum) wykazał, że spośród 48 leczonych pacjentów u 58,4% nastąpiło całkowite wygojenie zmian, a u 20,8% odnotowano poprawę stanu klinicznego.
Nie są to wskazania natury estetycznej, jednak ilustrują one tę samą zasadę: skóra objęta przewlekłym niedotlenieniem i stanem zapalnym nie goi się prawidłowo, a przywrócenie właściwego dopływu tlenu może przerwać ten niekorzystny cykl.
Czego HBOT nie robi
Przegląd oparty na dowodach naukowych, opublikowany w czasopiśmie *Journal of Cosmetic Dermatology*, otwarcie wskazuje na ograniczenia tej metody. Analiza objęła 17 badań z udziałem ludzi (łącznie 766 uczestników), przy czym wszystkie zakwalifikowano jako obarczone wysokim ryzykiem błędu systematycznego. Jedynie trzy badania uznano za dowody o poziomie wiarygodności II. Autorzy zauważają, że obecne oficjalne wskazania do stosowania HBOT nie obejmują medycyny estetycznej, mimo iż wiele ośrodków promuje tę metodę jako sposób na odmłodzenie skóry.
Innymi słowy, mechanizmy biologiczne są wiarygodne, a wstępne dane z badań z udziałem ludzi – obiecujące, jednak baza dowodowa dla stosowania HBOT w celach estetycznych pozostaje na etapie wstępnym. Nie jest to powód, by odrzucać tę terapię, lecz by z odpowiednim sceptycyzmem podchodzić do zapewnień marketingowych i dawać pierwszeństwo protokołom popartym choćby częściowymi wynikami badań klinicznych.
Kwestie praktyczne
Stosowanie HBOT w celu poprawy kondycji skóry nie jest zabiegiem jednorazowym. Protokoły, w przypadku których wykazano wymierne zmiany w biopsjach skóry, obejmowały codzienne sesje przez okres trzech miesięcy. Z kolei protokoły wykorzystujące niższe ciśnienie, stosowane w rekonwalescencji po zabiegach chirurgicznych, zazwyczaj zakładają od 20 do 40 sesji. Oznacza to, że terapia ta jest czasochłonna i kosztowna, a decyzję o jej podjęciu należy rozważyć w kontekście realistycznych oczekiwań.
Firma Geram Health, producent komór hiperbarycznych zarówno twardych, jak i miękkich (przeznaczonych do użytku klinicznego oraz w sektorze wellness), podkreśla, że wybór komory powinien być dostosowany do planowanego zastosowania oraz ciśnienia terapeutycznego. Komora miękka pracująca pod ciśnieniem 1,3 ATA nie jest równoważna komorze twardej pracującej pod ciśnieniem 2,0 ATA, a najsilniejsze dowody kliniczne dotyczące korzyści dla skóry odnoszą się do wyższych wartości ciśnienia, opisywanych w literaturze przedmiotu w kontekście medycyny przeciwstarzeniowej (longevity) oraz leczenia ran.
Osobom rozważającym HBOT w celu poprawy zdrowia skóry warto przedstawić następujące, poparte aktualnymi dowodami stanowisko: HBOT przy ciśnieniu 1,5 ATA stanowi rozsądne uzupełnienie procesu regeneracji skóry po zabiegach chirurgicznych i gojenia ran; w przypadku HBOT przy ciśnieniu 2,0 ATA pojawiają się dowody na modulowanie procesów starzenia się skóry na poziomie komórkowym; żadna z tych metod nie zastępuje jednak standardowej opieki dermatologicznej ani nie stanowi sprawdzonej alternatywy dla uznanych zabiegów medycyny estetycznej.
Bibliografia
1. Ben Ner D, D’Souza AR. The Role of Hyperbaric Oxygen Therapy in Enhancing Skin Regeneration and Aesthetic Outcomes: A Literature Review. Facial Plastic Surgery. 2026.
2. Parnis J, Fenech Magrin AM, Hassan H. The role, safety, and efficacy of hyperbaric oxygen therapy in aesthetic practice—An evidence-based review. Journal of Cosmetic Dermatology.
3. Geram Health. How does HBOT work?
4. Geram Health. Explanation of hyperbaric oxygen therapy pressures: applications of 1.3 ATA, 1.5 ATA, and 2.0 ATA.
5. Formula Health. Optimising Recovery and Longevity: The Science Behind 1.5 ATA Hyperbaric Oxygen Therapy Protocols. 2026.
6. Trodd T. Hyperbaric Oxygen Therapy (HBOT) as Part of a Healthspan and Longevity Programme. OT&P. 2026.
7. Makrantonaki E, et al. The effect of hyperbaric oxygen therapy on the pathophysiology of skin aging: a prospective clinical trial. Aging. 2021.
8. Hyperbaric oxygen therapy for scleroderma wounds: a report on two cases and literature review. Annals of Internal Medicine: Clinical Cases. 2025.
